Design a site like this with WordPress.com
Get started

Լանդշաֆտագիտություն և էկոլոգիա – հարցաշար

1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում լանդշաֆտագիտությունը:

Լանդշաֆտագիտությունն ուսումնասիրում է աշխարհագրական լանդշաֆտը, այսինքն բնությունն է նրա ուսումնասիրման օբյեկտը՝ բնական տարածքային համալիրը իր բաղադրիչներով:

2. Որո՞նք են լանդշաֆտագիտության խնդիրները:

Լանդշաֆտագիտության խնդիրն է երկիրը դիտել որպես մի բարդ, բազմաթիվ գործոններով հյուսված համակարգ, այն ճանաչել բազմակողմանիորեն, որպեսզի ոչ մի բաց տեղ չմնա, հնարավոր լինի լանդշաֆտը օպտիմացնել և այն դարձնել առավելագույնս արդյունավետ։

3. Ի՞նչ է լանդշաֆտը:

«Լանդշաֆտը» գերմանական բառ է, որ նշանակում է տեղամաս, բնապատկեր Երկրի վրա՝ մեր շրջապատում։

Ունի բնական տարածքային համալիրի (ԲՏՀ) իմաստ, որի տակ հասկանում են որոշակի տարածք, որը ծագումնաբանորեն միատարր է, ունի ուրույն բնական հատկանիշներ։

4. Լանդշաֆտագիտական թաղանթներ:

5. Նյութերի շրջապտույտը լանդշաֆտային և աշխարհագրական թաղանթում: (Էջ ֊ 20)

Առանձնացնում ենք 4 հիմնական (համամոլորակային) շրջապտույտներ՝ քարոլորտային, ջրոլորտային, մթնոլորտային և կենսոլորտային։ Նյութերի շրջապտույտը ուղեկցվում է էներգիայի շրջապտույտով։

6. Ջերմոցային էֆֆեկտ:

Ջերմոցային էֆֆեկտը կապվում է մթնոլորտում մարդածին ազդեցությամբ ածխաթթու գազի ավելացման հետ, որի հետևանքով խախտվում է Լե Շատելյեի սկզբունքը։

7. Օզոնի թաղանթ:

Ստրատոսֆերայում օզոնային թաղանթը երկիրը պահպանում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից։ Սակայն մարդը, արդյունաբերության գործունեությունը իր թափոններով քայքայում է թթվածնի 3 ատոմների կազմը։

8. Բնության և հասարակության փոխհարաբերությունը: Ո՞րն է Լե Շատելյեի սկզբունքը:

Երկրագնդի վրա բնակչության բուռն աճը, այլ կերպ՝ «ժողովրդական պայթյունը» և մարդու կողմից բնության վրա ինտենսիվ ներգործությունը խաղտում են բնության հավասարակշռությունը, այս երևույթին անվանում են հայտնի գիտնական Լե Շատելյեի անվամբ:

Ժամանակի ընթացքում մարդը սկսեց վերափոխել բնությունը: Հենց այստեղից էլ առաջացավ մարդ-բնություն հակասությունը:

Մեր օրերում, մարդ-բնություն հակասության հետ կապված, ձևավորվել է 2 հակադիր միտում՝

  1. Պահպանել բնությունը, նրա կենսաբազմազանությունը։
  2. Վերափոխել բնությունը մարդու համար հարմար տարբերակով:

Մարդիկ բնությունը վերափոխում են արմատապես, ինչը կարող է վատ հետևանքներ ունենա։ Այսինքն, որոշներն արդեն երևում են։ Եթե մարդիկ հիմա կանգ չառնեն, չսահմանափակեն իրենց գործունեությունը, ապա մեր սերունդներն ապրելու հնարավորություն չեն ունենա։

9. Ի՞նչ է բնօգտագործումը, որո՞նք են դրա հիմնահարցերը: (Էջ ֊ 27)

«Բնօգտագործում» բառը 2 իմաստով է օգտագործվում՝ որպես գիտական ուղղություն, որն զբաղվում է հասարակության կողմից բնական ռեսուրսների օգտագործման հարցերով, և որպես գործողություն՝ պրոցես, թե ինչպես է մարդը օգտվում բնության բարիքներից։

Բնօգտագործում գիտական ուղղության խնդիրն է՝ մշակել միջոցներ բնական ռեսուրսները ռացիոնալ օգտագործելու համար և չզրկել գալիք սերունդներին բնության չվերականգնվող սուղ ռեսուրսներից։

10. Լանդշաֆտների սոցիալ տնտեսական ֆունկցիան։ Թվարկել՝ որոնք են ֆունկցիաները, յուրաքանչյուրի համար բերել օրինակներ:

Գյուղատնտեսական ֊ Նմանատիպ լանդշաֆտներ կարելի է հանդիպել հիմնականում գյուղական տարածքներում, արոտավայրերում, դաշտերում, որտեղ մարդիկ բերք են ցանում, հնձում, զբաղվում են անասնապահությամբ ևն։

Անտառտնտեսական ֊ Ենթ․ տնկում ենք արհեստական անտառ, կողքին բացում ենք թուղթ արտադրող կամ փայտամշակման գործարան, մոտակայքում հիմնում ենք ոռոգման ցանց ևն։ Մոտակայքում ստեղծում ենք բնակավայր, գետափին՝ նավահանգիստ, իսկ բնակիչները զբաղվում են փայտամշակմամբ և ձկնորսությամբ։

Լեռնարդյունաբերական ֊ Ենթ․ հայտնաբերվել է ոսկու հարուստ հանքավայր։ Շուտով այստեղ հիմնադրվում է բանվորական ավան, կառուցվում են բնակելի շենքեր ու լեռնամետալուրգիական կոմբինատ։ Նոր ստեղծված մարդածին լանդշաֆտի ֆունկցիան ոսկու (մետաղի) արտադրությունն է։

Ռեկրեացիոն ֊ Նմանատիպ լանդշաֆտ է Ջերմուկը, որն ունի բնական բուժող ջրեր, ինչի պատճառով էլ այդտեղ առողջարան է կառուցվել։

Տրանսպորտային ֊ Նմանատիպ լանդշաֆտներ Երևանում ամենուր են, որոնք ծառայում են տրանսպորտին։ Նմանատիպ լանդշաֆտների վրա են կառուցվում հյուրանոցներ, օդանավակայաններ, պահեստարաններ։

Ռազմաստրատեգիական ֊ Նմանատիպ լանդշաֆտները լի են Արցախում։ Օրինակ կարող ենք բերել փոսային թունելները, որոնք փորվում են հենց այսպիսի լանդշաֆտներում։

Ուսումնական ֊ Օրինակ Օքսֆորդը կամ Քեմբրիջը հենց նմանատիպ լանդշաֆտներ են։

Արդյունաբերական ֊ Նման լանդշաֆտներ ստեղծվում են թափոններ արտանետելու համար՝ հիմնականում գործարանների կողքին։

Մարդածին ֊ Կարող ենք օրինակ բերել Դուբայ քաղաքը, որը կառուցվել է անապատի վրա, տնկումներ են կայացրել, ստեղծել բնակելի պայմաններ։

11. Բնության վերափոխումը: Բլոգում թվարկել՝ քանի տեսակ է լինում և բերել մեկական օրինակ: (Էջ ֊ 40)

1․ Թույլ վերափոխված լանդշաֆտը ֊ Օր․՝ լանդշաֆտի օրինակ վերցնենք անտառը։ Մարդը կտրատել է ծերացած ծառերը, որոնք խանգարում էին մատաղ ծառերի աճին։

2․ Վերափոխված լանդշաֆտներ ֊ Օր․՝ վարել են տափաստանը և ցանել մոնոկուլտուրա։

3․ Արմատապես վերափոխված լանդշաֆտ ֊ Օր․՝ վերացրել են անտառը ու կառուցել քաղաք։ Այս դեպքում լանդշաֆտը չի վերականգնվում։

12. Ի՞նչ յուրահատկություններով է օժտված լեռնային լանդշաֆտը: Բերել օրինակներ:

Լեռնային լանդշաֆտում առկա է ջերմային հաշվեկշռի ուղղաձիգ փոփոխություններ, բարձրության օդի խոնավություն, ճնշում, փոշու պարունակության նվազում։ Ըստ բարձրության խտանում են մթնոլոտում եղած ջրային գոլորշիները, ավելանում է ամպամածություն և որոշակի բարձրության վրա ձևավորվում է առավելագույն տեղումների գոտի։

13. Ո՞րն է էկոհամակարգը։

Էկոհամակարգը բիոտիկ (կենդանի օրգանիզմներ) և աբիոտիկ միջավայրերի ամբողջություն է, որոնց փոխհարաբերության ժամանակ տեղի է ունենում համարյա լրիվ բիոտիկ շրջապտույտ, որին մասնակցում են պրոդուցենտները, կոնսումենտները և ռեդուցենտները:

14. Որո՞նք են պրոդուցենտները։

Օրգանիզմներ են (հիմնականում` բույսեր, ինչպես նաև ֆոտոսինթեզ իրականացնող մանրէները), որոնք պարզ անօրգանական նյութերից` (H2O և CO2), օգտագործելով արևի էներգիան, սինթեզում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք էլ սնունդ են հանդիսանում մնացած բոլոր օրգանիզմների համար։

15. Բնական ռեսուրսների դասակարգումը։

Տարբերվում են` սպառվող ռեսուրսներ և չսպառվող ռեսուրսներ, վերականգնվող ռեսուրսներ, հանքային, ջրային, հողային, կենսաբանական, կլիմայական: Մի ուրիշ դասակարգման համաձայն` բնական ռեսուրսները բաժանվում են փոխարինելիի և անփոխարինելիի:

16. Բնական ռեսուրսների դասակարգումն՝ ըստ ծագման։

  • Հանքային (հանածո)
  • Ջրային
  • Հողային
  • Կենսաբանական
  • Կլիմայական

17. Բնական ռեսուրսների դասակարգումն՝ ըստ օգտագործման եղանակի։

Առաջին` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես արտադրամիջոց,
Երկրորդ` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես սպառման առարկա:

18. Բնութանյան տարրը ռեսուրս է, եթե օգտագործվում է կամ կարող է օգտագործվել որպես աշխատանքի առարկա ու գործիք և սպառման առարկա:

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Start a Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: