Բեռլինի վեհաժողով

1878թ. (Բեռլինի վեհաժողովը)

1878թ. հունիսի 13-ից մինչև հուլիսի 13-ը Բեռլինում անցկացվեց վեհաժողով, որի նախագահը Բիսմարկն էր: Վեհաժողովում Անգլիային և Ավստրո-Հունգարիային Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի աջակցությամբ հաջողվեց վերանայել Սան Ստեֆանոյի որոշումները, թուլացնել Ռուսաստանի դիրքերը և, ընդհակառակն, ուժեղացնել իրենց դիրքերը և ազդեցությունը Օսմանյան կայսրության վրա:

Վեհաժողովի որոշմամբ Ռուսաստանը Թուրքիային վերադարձրեց Ալաշկերտն իր հովտով և Բայազետը (Էրզրումը մինչ այդ էր վերադարձվել): Նրան թողնվեցին միայն Արդահանը, Կարսը, ինչպես նաև Բաթումը: Բեռլինի համաձայնագրում Հայկական հարցին էր նվիրված 61-րդ հոդվածը, որը, սակայն, սկզբունքային մի շարք հարցերում տարբերվում էր Սան Ստեֆանոյի 16-րդ հոդվածից, և դա` ի վնաս հայերի:

Այսպես, եթե Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով բարեփոխումները Արևմտյան Հայաստանում պետք է իրագործվեին ռուսական զորքերի ներկայության պայմաններում, ինչը որոշակի երաշխիք էր դրանց իրագործման համար, ապա ըստ Բեռլինի համաձայնագրի`   ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում, և այդ խնդրի կարգավորումը թողնվում էր Թուրքիայի հայեցողությանը:

Նա միայն պարտավորվում էր պարբերաբար եվրոպական պետություններին հաղորդել իր ձեռնարկած քայլերի մասին: Վերջիններս պետք է իրականացնեին լոկ հսկողական գործառույթներ: Այլ կերպ ասած` Բեռլինի համաձայնագրով վերացվեց Արևմտյան Հայաստանում բարեփոխումների իրականացման համար Սան Ստեֆանոյի ստեղծած նախադրյալները: Բեռլինի վեհաժողովից հետո սուլթանը և օսմանյան կառավարող վերնախավն ավելի ամրապնդվեցին իրենց այն համոզման մեջ, որ Հայկական հարցի լուծման լավագույն լուծումը հայերին ոչնչացնելն է:

Նրանք այժմ դրա մեջ էին տեսնում կայսրության ներքին գործերին եվրոպական պետությունների միջամտությունից ազատվելու իրական ուղին, քանզի այդ տերությունները Հայկական հարցը, հայկական շրջաններում բարեփոխումների հարցը օգտագործում էին որպես պատրվակ` Թուրքիայի ներքին գործերին միջամտելու համար: Ուստի անհրաժեշտ էր վերացնել այդ պատրվակը և տերություններին զրկել կայսրությունից զիջումներ կորզելու հնարավորությունից:

БЕРЛИНСКИЙ КОНГРЕСС Естественно, что западные державы, не желая допускать такое усиление России, выступили с резким протестом против условий этого мира. В феврале 1878 года английская эскадра вошла в Мраморное море, начала военные приготовления и Австро-Венгрия. Российское правительство, опасаясь продолжения войны уже с новыми противниками, вынуждено было дать согласие на проведение мирной конференции для пересмотра условий Сан-Стефанского мира, которая открылась летом 1878 года в г. Берлине под председательством О. Бисмарка. Под нажимом Англии и Австрии Россия вынуждена была пойти на ряд значительных уступок. Подписанный 1 (13) июля 1878 года Берлинский трактат предусматривал следующее:
1. Признавалась автономия Болгарского княжества, однако его территория была ограничена к северу от Балкан по Дунаю. К югу от Балкан, в составе Османской империи образовывалась автономная провинция – Восточная Румелия под управлением генерал-губернатора, назначаемого турецким султаном из славян.
2. Австро-Венгрия получила право оккупировать территорию Боснии и Герцеговины, а Великобритания заняла остров Кипр, впоследствии превратив его в военно-морскую базу.
3. Независимость Сербии, Черногории и Румынии подтверждалась, при этом территории Сербии и Черногории были увеличены.
4. Россия сохраняла за собой устье Дуная, крепости Ардаган, Карс и Батум. В прежнем размере подтверждалась контрибуция.

После Берлинского конгресса внешнеполитическая деятельность Александра II приняла новое направление. В результате нового договора Россия утратила значительную часть преимуществ, приобретенных ею по Сан-Стефанскому трактату, между тем как Австрийская империя, не принимавшая участия в войне, заняла на Балканском полуострове положение, по меньшей мере, равное положению России. В то время уже старый канцлер А.М. Горчаков говорил, что Берлинский конгресс – «самая черная страница его карьеры», а Aлександр II заметил, что «господин фон Бисмарк забыл свои обязательства, данные в 1870 году». Таким образом, решения Берлинского конгресса стали источником новых, не менее острых конфликтов на Балканах в конце XIX – начале ХХ века. Тем не менее, эта война занимает особое место в ряду многочисленных русско-турецких конфликтов. Именно благодаря ей произошло освобождение балканских народов от многовекового турецкого владычества. Особое значение эта война имела для болгарского народа, впервые получившего права автономии. Как память о той войне, стоят величественные памятники в Москве и Софии, на Шипке и в Плевне, именами ее героев названы улицы, площади и бульвары российских и болгарских городов. (Источник информации — портал История.РФ, https://histrf.ru/lenta-vremeni/event/view/podpisaniie-san-stiefanskogho-mira)

Օգտակար հղումներ՝ 1, 2, 3, 4

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Start a Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: